Menu

Historische tjalk Ortelius op weg naar vzw De Maakschappij in Doel

Ortelius

Medewerkers van vzw De Maakschappij steken de handen uit de mouwen. Het 125 jaar oude schip Ortelius verhuist binnenkort van de Drookdokkensite in Antwerpen naar havendorp Doel.  Hier wordt de Ortelius volledig gerestaureerd.  Met het project wil vzw De Maakschappij sociale impact creëren én van de haven Doel een kenniscentrum voor traditionele zeilvaart maken.

Ortelius

Een zaterdagmorgen. Het is stil in de straten van Doel. Een amateur-fotograaf richt zijn lens op enkele dichtgetimmerde huizen vol kleurrijke graffiti. “Wacht maar tot rond 11 uur. Dan zal je de toeristen wel zien toekomen”, zegt Pieter Ghysels (32), inwoner van Doel en voorzitter van vzw De Maakschappij. Samen met drie vrienden wil hij een vloot van varend erfgoed creëren.

Pieter opent de deuren van een leegstaand pand in Doel, op een boogscheut van de kerk. Een zee van ruimte strekt zich voor ons uit. Achter de loods groeit een boom door het dak. Dit worden de lokalen van vzw De Maakschappij, de vzw die varend erfgoed van de ondergang wil redden.

Pieter Ghysels, van opleiding industrieel ontwerper, is bezield van zeilschepen. Pieter werkte enkele jaren als bemanningslid op traditionele zeilschepen waarna hij in de Enkhuizer Zeevaartschool in Nederland zijn kapiteinsdiploma behaalde. Nu is hij zaakvoerder van Atlasail , een reisbureau die zowel avonturiers als jonge gezinnen op de zeilreis van hun leven stuurt, eender waar ter wereld. “We bieden themareizen aan en even goed een drie weken durende oversteek over de Atlantische Oceaan”, zegt Pieter.

Ortelius
Pieter Ghysels
vzw De Maakschappij

"Het varend erfgoed is een middel om werkgelegenheid te creëren én om Doel weer op de kaart te zetten. We willen het ramptoerisme dat Doel aandoet, doen evolueren naar een cultuurtoerisme.”

Ortelius

De bruine vloot

Ondertussen staan we in een tweede atelier. “Mijn eerste contact met traditionele zeilschepen was in Frankrijk. Een vzw werkt er samen met jeugddelinquenten om varend erfgoed op te knappen en ermee de zeeën te verkennen. Het basisidee prikkelde mij en is me steeds blijven achtervolgen. Ik geloof rotsvast in een toekomst voor traditionele zeilschepen.”

Pieter haalt de bruine vloot uit Nederland aan als voorbeeld. “Die vloot bestaat uit meer dan 500 schepen die ooit allemaal met vracht over de Nederlandse wateren voeren. Nu doen ze dienst als passagiersschepen. Het onderhoud van de boten en het varen met gasten heeft een enorme werkgelegenheid gecreëerd bij een anders moeilijk te bereiken groep mensen. In veel Nederlandse dorpen ligt het nu vol met varend erfgoed. In Doel willen we ook zoiets bereiken.”

Ortelius

Een houten trap brengt ons naar de eerste verdieping waar de vzw les- en vergaderlokalen wil inrichten. Pieter benadrukt dat de vzw op dit moment bestaat uit een vierkoppig team. De lokalen die als werkplaats zullen dienen, doopten ze om tot Atelier De Nijs. “Oorspronkelijk werd er graan opgeslagen.” Een katrol om zakken naar boven te takelen, hangt nog aan het plafond. “Later had Willy De Nijs hier een bloeiende elektronicazaak. Willy is er niet meer. Zijn vrouw Cecile onderhoudt de kerk van Doel waar nog steeds erediensten plaats vinden.”

Ondertussen kon de vzw voor een symbolische euro de in 1898 gebouwde tjalk Ortelius kopen van de stad Antwerpen. De firma Aertssen brengt de platbodem binnenkort naar Atelier De Nijs in Doel. De tjalk werd in 1948 gekocht door de Antwerpse burgemeester Lode Craeybeckx. Het schip werd gebruikt om Antwerpse jeugd warm te maken voor de watersport. Er werden ook meerdaagse zeilvakanties mee georganiseerd.

In 2006 werd het schip afgekeurd omdat er beton gebruikt werd als ballast en omdat de plaatdikte op enkele plaatsen te dun was geworden. Pieter popelt om dit bijzondere schip onder handen te nemen. “De Ortelius is een heel mooi project om mee te starten. Het is vooral van staal gemaakt. De platen en spanten zijn geklonken.”

Ortelius

Cultuurtoerisme

Van waar halen ze de helpende handen? “Iedereen is welkom. We denken bijvoorbeeld aan mensen met een burn-out of jeugddelinquenten die een doel zoeken. We willen ons met de vzw in elk geval niet beperken tot wat ‘oplapwerk’. We willen er ook mee varen en hier bijvoorbeeld opleidingscursussen tot matroos verzorgen. Hoe mooi zou het niet zijn als Doel de uitvalsbasis wordt van een vloot varend erfgoed? We kunnen van hieruit perfect havenrondvaarten organiseren en de Westerschelde opvaren.”

We werpen hem voor de voeten dat hij een dromer is. “Ik loop al vijf jaar met het idee rond. Het varend erfgoed is een middel om werkgelegenheid te creëren én om Doel weer op de kaart te zetten. We willen het ramptoerisme dat Doel aandoet, doen evolueren naar een cultuurtoerisme.”

Spuikom in de haven

We wandelen door de hoofdstraat naar het haventje van Doel. Het is eb, de bootjes liggen op het slib. Pieter wijst op de kleine spuikom achter de haven. Om de paar maanden wordt het slib op een natuurlijke manier terug de Schelde in gedreven.

Ortelius

Rechts liggen de kleurrijke containers meters hoog opgestapeld rond het immense Deurganckdok. Het is het grootste getijdendok ter wereld.

Pieter komt hier dagelijks op de kaaimuur wandelen. Wind in de haren, de blik over de Schelde. “We noemen onze vzw De Maakschappij omdat we iets aan het opbouwen zijn. En dan gaat het niet alleen om varend erfgoed. Na de politieke beslissing dat Doel blijft bestaan, moet het dorp in zekere zin heropgebouwd worden. Het is geen dorp dat aan de rand van de maatschappij leeft, een karikatuur dat buitenstaanders soms van ons willen maken.”

Pieter zou van de haven van Doel en Atelier De Nijs graag een hub en kenniscentrum van de traditionele zeilvaart maken. “Neem nu de kogge die ze bij het graven van het Deurganckdok hebben gevonden. Die zou hier in Doel zijn vaste plek kunnen krijgen. Er zit zelfs een kogge verwerkt in het wapenschild van de gemeente.”

Vzw De Maakschappij opent de deuren voor alle enthousiastelingen. Wie zich geroepen voelt, kan contact opnemen via de website.

Info: www.vzwdemaakschappij.be en www.facebook.com/atelierdenijs