Menu

INTERVIEW: Striptekenaar Merho over het gebruik van erfgoed in zijn strips

Merho

“Ik gok dat ik mezelf wel nog eventjes zal overleven”

Dit is het jaar van de grote verandering voor Rob Merhottein (71), beter bekend als Merho en geestelijke vader van De Kiekeboes. Hij heeft de tekenaars gevonden die zijn Kiekeboe-kinderen de komende decennia nog veel avonturen zullen laten beleven. Stoppen doet hij wellicht nooit, daarvoor doet hij het te graag. Maar nu komt wel meer tijd vrij voor zijn familie, reizen en om mooie plekken te bezoeken, erfgoedplekken!

Merho

In De Kiekeboes zit vaak erfgoed verstopt in het decor, zonder dat het concreet benoemd wordt.  Het valt me op dat ze zo waarheidsgetrouw zijn weergegeven.

Het is nochtans nooit mijn bedoeling om die zaken te gedetailleerd weer te geven. Dat zeg ik ook steeds tegen mijn medewerkers: ‘je moet kunnen stileren, maar je mag de leeservaring niet storen met te overladen tekeningen’. Ze moeten het verhaal dienen, maar er wel ondergeschikt aan zijn.

Maar toch, je zou er ook van kunnen wegblijven.

Toen ik in 2002 in Zoersel tot ereburger werd benoemd, wou ik iets terug doen. Daarom verwerkte ik de laatste jaren ook zo vaak Zoersels erfgoed in mijn albums. Ik had wel al eerder het Kasteel van Zoersel gebruikt, dat lag bij mij om de hoek. Niets handiger dan dat je het dan van alle kanten in detail kan gaan bekijken alvorens je het tekent. In die tijd nam ik nog Polaroids van de hoeken of delen die ik nodig had. Anders moest je meteen een volledige filmrol leeg fotograferen én het laten ontwikkelen. Los van mijn belofte aan Zoersel vind ik het sowieso prettig om monumenten, gebouwen of historische plekken in mijn strips te betrekken.

Boshuisje

Wat maakt dat Zoersel zo vaak voorkomt in De Kiekeboes?   

Zoersel heeft echt prachtige plekken en gebouwen. 

Het Boshuisje, bijvoorbeeld. Dat is een oude hoeve die zou gebouwd zijn tussen 1800 en 1820, en dat destijds een estaminet was, waar mensen logeerden.

Een fijn weetje: Hendrik Conscience heeft er ooit gelogeerd. Tijdens zijn verblijf in ‘Het Boshuisje’ hoorde hij het verhaal over de loteling, wat later de inspiratie bleek te zijn voor zijn roman ‘De Loteling’. Het verhaal speelde zich daar niet af, dat wordt wel eens verkeerdelijk gemeld.

Het Boshuisje situeert zich in het Zoerselbos en bestaat nog altijd. In de zomer zie je er heel veel fietsers even halt houden.

Bethaniënhuis

Je gebruikte in één van je strips ook het Bethaniënhuis, een voormalig kloosterhuis en psychiatrisch waarvan het hoofdgebouw nu het gemeentehuis is.

Het was trouwens ook een materniteit. Alle oudere Zoerselnaars zijn daar geboren, dat maakt dat huidige gemeentehuis nu wel best bijzonder. In de kapel, die nu dienst doet als polyvalente zaal, durfde ik wel eens te passeren om een Comedy Night mee te pikken. Ik herinner me een voorstelling van Nigel Williams die het over het geloof en de Kerk had, en toeval of niet, net tijdens dat stukje sprong de ‘plong’ en ging het licht uit (lacht).

Het Kasteel Zoerselhof, dat wordt omschreven als ‘het mooiste domein van Zoersel’, staat sinds eind vorig jaar te koop.

De eigenaar, een kunstliefhebber met een grote kunstcollectie, heeft het classicistische gebouw uitgebreid en gerestaureerd. Hij zoekt nu een koper. Het Kasteel van Zoersel draaft ook op in één van mijn albums. Tijdens de Open Monumentendag kon je enkel de buitenkant en de tuinen bekijken. Wellicht wou de eigenaar zijn woning en kunstcollectie in de privésfeer houden. Binnenin verzon ik een zaal waar modeshows werden gehouden.

Merho
Merho
Striptekenaar

“Sociale media of wat opzoekingswerk op Google halen het niet van een echt bezoek aan erfgoed.”

Herita is een national trust in Vlaanderen, met Open Monumenten als de ledenbeweging. Hoe sta jij tegenover zo’n initiatief?

Initiatieven als bijvoorbeeld de Open Monumentendag zijn heel waardevol. Het laat je toe de sfeer en geschiedenis op te snuiven op plekken waar je normaalgezien geen toegang toe hebt. Sociale media of wat opzoekingswerk via Google halen het niet van een echt bezoek aan erfgoed.

Wat doet erfgoed met jou?

Het gevoel dat daar geschiedenis werd geschreven. Zo’n gevoel overvalt mij regelmatig. Ik was onlangs op bezoek in het Rembrandthuis in Amsterdam. Het besef stroomde binnen dat net op die plek dergelijke meesterwerken zijn gecreëerd.

Hoe ga je te werk om gebouwen of plaatsen in je strips te gebruiken? Vergt dat heel veel research?

Ik heb echt mappen vól documentatie in mijn kantoor. Het gebeurt even vaak dat ik toevallig op iets uit kom. Dan weet ik dat ik bijvoorbeeld een verlaten schoolgebouw nodig heb, en ga ik daarop googelen. Zo kwam ik uit bij een verlaten school in Ronse uit de jaren ’60 dat versierd was met graffiti en perfect was wat ik zocht. Het gebouw is ondertussen afgebroken. Na publicatie van de strip kreeg ik via sociale media te zien dat mensen het gebouw herkenden. Zo’n reacties zijn altijd leuk

 

Er werd ook een school naar De Kiekeboes vernoemd in Zoersel.

De gemeentelijke basisschool heet ‘De Kiekeboes’. Vlakbij staat het standbeeld van Marcel Kiekeboe, zittend op zijn bankje. Er zijn ook een aantal speelpleintjes in de wijken die naar de stripfiguren vernoemd zijn.

Daniëlle Goffa, een juwelenontwerper uit Zoersel, heeft een bas-reliëf gemaakt in verschillende technieken van zilver met de silhouetten van de Kiekeboes. Dat kan je bezichtigen in de bibliotheek van Zoersel Dorp.

Bremdonckhoeve

Weggaan uit Zoersel was wellicht niet zo simpel?

Ik blijf Zoersel zeer genegen, en ze kunnen altijd op mijn medewerking rekenen. Ik heb daar uiteindelijk 24 jaar lang heel prettig gewoond. Met het ouder worden wou ik kleiner gaan wonen, iets dichter bij al de faciliteiten die een mens nodig heeft. Ik wou aanvankelijk verhuizen naar het centrum van Antwerpen, maar dat zag mijn vrouw niet zitten. Brasschaat is het compromis geworden. Het heeft enerzijds nog een landelijk karakter en anderzijds beschikt het toch over alle faciliteiten van een stad. Het is een gemeente met een groot sociaal leven.

Jij bent oorspronkelijk afkomstig van de Seefhoek, in het Noorden van Antwerpen.

Wist je dat het daar echte striptekenaarsgrond is? (lacht

Willy Vandersteen komt er ook vandaan en ging naar dezelfde school als ik. Ook zijn opvolger, Paul Geerts, liep er school. En Marc Legendre die Biebel tekende en nu de scenarist van Amoras is.

Peerdsbos

Welke plekken in Brasschaat hebben je hart gestolen?

Ik ben nog volop Brasschaat aan het verkennen.

Ik vind dat je zeker eens een kijkje moet gaan nemen in het Park van Brasschaat, waar ook het Kasteel van Brasschaat zich bevindt. Het park loopt verder in het Peerdsbos, waar je restaurant de Melkerij vindt die zich naast de Bremdonckhoeve situeert. De zaakvoerders van de Melkerij hebben die historische 14e -eeuwse hoeve helemaal gerestaureerd. Je vindt er nu onder andere een galerij, en nog tot en met 29 maart 2020 loopt er een tentoonstelling van Panamarenko. Naast een beeld van Jan Fabre vind je er ook een prachtig bronzen beeld van Panamarenko, Batopillo genaamd.

Is het een fijne gedachte dat jij met ‘De Kiekeboes’ in ons cultureel erfgoed zal blijven plakken?

Ik gok dat ik inderdaad misschien mezelf wel nog eventjes zal overleven (lacht).