Menu

Vlaamse Meesters in Situ: 9 prachtige plaatsen waar kunst nog op haar oorspronkelijke plek hangt

Sint-Martinuskerk Aalst

Peter Paul Rubens in de Sint-Martinuskerk

De heilige Rochus door Christus aangesteld tot patroon van de pestlijders

Aan de gotische Sint-Martinuskerk werd gebouwd van eind vijftiende eeuw tot 1660. In de jaren 1800 werd de kerk, tot dan de enige parochiekerk van Aalst, neogotisch gerestaureerd. Later werden er middeleeuwse muurschilderingen herontdekt. Na een brand in 1947 volgde een ingrijpende herstelling.

Het werk

Dit doek voltooide Rubens in 1626, op het hoogtepunt van zijn carrière. Hij maakte het in opdracht van het gilde van de hop- en graanhandelaars in Aalst. Hun patroonheilige was Rochus: die wordt op het dramatische doek door Christus aangesteld tot beschermheilige van pestlijders. Zij zijn onderaan te zien. Rochus werd overigens zelf besmet met de pest. Hij trok zich terug in een bos, waar een hond hem elke dag brood bracht. Hij zou in de gevangenis van Montpellier, zijn geboortestad, zijn gestorven.

De kerk van Beauvoorde, Open Monumentendag 2018

Jan van Reyn in de kerk van Wulveringem

Jezus te gast bij Simon met Maria Magdalena

Vlakbij Kasteel Beauvoorde staat deze gotische kerk met kerkhof. De bijzonder sfeervolle kerk heeft een opmerkelijk en rijk interieur, met tal van kunstwerken en kerkmeubilair uit de jaren 1600 en 1700.

Het werk

Als Jezus met enkele apostelen te gast is bij de Farizeeër Simon, komt een huilende vrouw, die later als Maria Magdalena wordt geïdentificeerd, zijn voeten zalven. Dit evangelieverhaal illustreerde Christus' vergevingsgezindheid. De Duinkerkse schilder Jan van Reyn leefde in de zeventiende eeuw, was in de leer bij Antoon van Dyck en was actief als schilder van altaarstukken en portretten.

Abdij Averbode

Pieter Scheemaeckers en Jan Erasmus Quellinus in de Averbodeabdij

Altaar gewijd aan de heilige Norbertus

De abdij van Averbode is een unieke historische locatie. Al sinds 1134 is hier een norbertijnengemeenschap gevestigd. Het voorplein maakt indruk en de prachtige, reflecterende vijver levert op de juiste momenten schitterende foto’s op. 

Het werk

Op 13 juli 1700 kwam er een contract tot stand tussen de beeldhouwer Pieter Scheemaeckers en de abt van Averbode. De abt bestelde een altaar gewijd aan de heilige Norbertus. Hij is de stichter van de Orde van Prémontre, waartoe de gemeenschap van de abdij van Averbode behoort. Alles op het altaar moest een verband hebben met het leven en de spiritualiteit van Norbertus en zijn orde. Centraal tussen de gedraaide zuilen hangt het schilderij van Jan Erasmus Quellinus: de heilige Augustinus geeft zijn regel aan Norbertus

Kasteel van Gaasbeek

Gerard Seghers in de Sint-Gertrudiskapel, Kasteel van Gaasbeek

Het visioen van de heilige Gertrudis

Het Kasteel van Gaasbeek ligt in een park (49 hectare!) uit de zeventiende eeuw, met zowel indrukwekkende dreven als kleine wandelpaden. De gebouwen zijn historisch met het kasteel verbonden: de barokke Sint-Gertrudiskapel met altaarstuk van Gerard Seghers, het barokpaviljoen met zijn unieke stucplafond, de neogotische schuur, het achthoekige paviljoen of kruithuis, de classicistische triomfboog ter ere van Napoleon en de conciërgewoning (nu brasserie Graaf van Egmond). Het schilderij zal hangen in het  voormalige Koetshuis.

Het werk

De vroegmiddeleeuwse heilige Gertrudis van Nijvel stond vooral bekend om haar gastvrijheid tegenover pelgrims. Ze liet kerken, kapellen, scholen en gasthuizen bouwen en zorgde voor armen en behoeftigen. Gertrudis had een grote kennis van de Bijbel en kreeg als mystica visioenen, zoals op dit doek. De heilige werd aangeroepen tegen ratten- en muizenplagen, koorts en krankzinnigheid. Ze wordt afgebeeld met muizen om haar staf. De belangrijke barokschilder Gerard Seghers schilderde in de trant van Caravaggio en Rubens.

Kasteel van Loppem

Een onbekende meester in het Kasteel van Loppem

Piëta

Dit is het enige Belgische kasteel waarvan de buiten- én binnenkant nog oorspronkelijk zijn. Baron Charles van Caloen liet het rond 1860 optrekken in de toen populaire neogotiek, met een Vlaams tintje. Je kunt er binnen een kijkje nemen, kuieren in het Engelse landschapspark of verdwalen in de negentiende-eeuwse groene doolhof.

Het werk

Dit kunstwerk van ca. 1460-1470, vermoedelijk van een Brusselse schilder, is opgebouwd uit drie panelen in kleurloos en gekleurd glas, aangebracht in grisaille en zilvergeel. De ongewone verticale uitbeelding van Christus' bewening stelt Maria voor die haar dode zoon ondersteunt, in het gezelschap van Johannes. Dit glasraamfragment wordt voorlopig en onder voorbehoud in verband gebracht met een leerling van Rogier van der Weyden.

Sint-Pauluskerk

Peter Paul Rubens in de Antwerpse Sint-Pauluskerk

Disputa van het Heilig Sacrament

Het interieur van deze oud-dominicanenkerk, een barok juweel in een gotisch schrijn, bevat meer dan 50 schilderijen van Antwerpse meesters (Rubens, Van Dyck, Jordaens, enz.), meer dan 200 beeldhouwwerken, prachtige barokaltaren en gebeeldhouwd meubilair van wereldniveau. Het zeventiende-eeuwse orgel werd herhaaldelijk gerestaureerd en uitgebreid. Nog een blikvanger is een achttiende-eeuwse calvarie met meer dan 60 levensgrote figuren. Met gevaar voor eigen leven redden buurtbewoners in 1968 veel kunstwerken uit een kerkbrand.

Het werk

Dit altaarstuk bestelden de dominicanen rond 1609 bij Rubens. In een imposant decor zijn kerkvorsten en monniken in gesprek rond een altaar met daarop een monstrans. 

Abdij van Tongerlo

Jan Erasmus Quellinus in de abdijkerk van Tongerlo

Jezus te gast bij Simon de farizeeër - De bruiloft te Kana

In deze kerk viert de norbertijnengemeenschap dagelijks de liturgie. Het Da Vincimuseum in de abdij bezit een replica van Het Laatste Avondmaal, in de refter van het dominicanenklooster. Het Tongerlose werk, bijna 34 m², zou gemaakt zijn door zijn leerling Andrea Solario, onder Da Vinci’s toezicht. Volgens sommige experts is het de beste replica van het vervagende origineel.

Het werk

In opdracht van abt Crils schilderde Jan Erasmus Quellinus omstreeks 1682 twee reusachtige doeken voor de kloosterrefter. Jezus te gast bij Simon de farizeeër speelt zich af in een groots architecturaal decor. De Bruiloft te Kana is meer helder van opzet. 

Torenverplaatsingsmuseum

Een onbekende meester in de Sint-Laurentiuskerk van Bocholt

Mariaretabel

De huidige Sint-Laurentiuskerk is een typisch Maaslandse dorpskerk die na WO II is wederopgebouwd. De toren in mergelsteen, het oudste deel (1411), werd in 1910 tien meter verplaatst! De kerk is een van de belangrijkste in de Limburgse Kempen, met nog een meer dan vijf meter hoge sacramentstoren uit de vijftiende eeuw en een Christoffelbeeld (ca. 1530) van meer dan 2,5 meter dat tot de Vlaamse Topstukken behoort.

Het werk

De makers van dit indrukwekkende retabel met houtsnijwerk (77 beeldjes) en beschilderde luiken, een Vlaams Topstuk, hebben zich geïnspireerd op Bijbelverhalen over Maria's familie en leven. Het huidige retabel, een assemblage, is het resultaat van een restauratieproject door de Antwerpse beeldhouwer Pierre Peeters. Begin twintigste eeuw combineerde hij het Antwerpse Mariaretabel (ca. 1525) met panelen over leven en (martel)dood van de heilige Laurentius. De zijluiken worden toegeschreven aan Colijn de Coter.

Den Wolsack

De Hofkamer, een 18de-eeuws pronkgebouwtje, zit verstopt op de binnenplaats van herenhuis Den Wolsack in Antwerpen en werd recent gerestaureerd. Het blauwgroene kleurenpalet op de wanden, geaccentueerd met bronskleurig lijstwerk, is een verfijnde herinnering aan reddeloos verloren kunstwerken: de muurschilderingen op doek waarmee François-Adriaan Van den Bogaert in 1772 alle ruimtes bekleedde. De nieuwe verlichtingselementen verwijzen naar de indeling van de ramen, maar ook naar het effect van kaarslicht. Dat alles zorgt voor de wow-ervaring die je al op de drempel overspoelt.

Het werk

De onbekende maker van deze plafondschildering uit 1772 was erg talentvol. Dankzij hem lijkt het alsof de antieke goden op hun Olympusberg boven de Antwerpse Hofkamer zweven. Dit is de grootste plafondschildering op doek in West-Europa! Recent is ze gerestaureerd.

Vlaamse meesters in video

Op deze pagina kan je van alle deelnemende sites ook een prachtige video bekijken.