Menu

Waarom tijdens Open Monumentendag de landschapsmeisjes in actie moeten komen

Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren
Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren
Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren

Opinie: Patrick Huvenne over erfgoed en natuur

Patrick Huvenne is Regiobeheerder bij het Agentschap Natuur en Bos en Beheerder van natuurlijk werelderfgoed in het Zoniënwoud. Hij schreef een krachtig betoog over erfgoed, natuur en waarom de twee onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. 

Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren

Het is één van de sterkst onderbelichte problemen van onze planeet: het dramatisch snelle verlies aan biodiversiteit. We hebben natuurlijke habitats vervangen door uitgestrekte oppervlaktes van éénzelfde productiegewas. We hebben oceanen en gronden uitgeput tot er nog slechts woestijnen overbleven waarin de kleurvariatie van de plastic komt. We hebben dier- en plantensoorten de hele wereld rondgevoerd en vastgesteld dat een aantal van hen andere soorten hebben verdrongen. We hebben natuurgebieden door infrastructuren en verstedelijking afgesneden van elkaar. En het gewijzigd klimaat zorgt voor andere groeiomstandigheden, aan een tempo dat een groot aantal soorten niet zal aankunnen.

Dat andere grote probleem, de klimaatverandering, is het voorbije jaar krachtig in beeld gebracht door jongedames die de schoolbanken nog niet zijn ontgroeid – maar ze voor de gelegenheid wel even hebben verlaten. Greta, Kyra en Anuna hebben duidelijk gemaakt waarom hun generatie schrik moet hebben voor een drastische klimaatverandering. Ze zijn bekend geworden als ‘de klimaatmeisjes’. En ze hebben een geweldige verdienste. Want het klimaatprobleem is acuut en de uitdaging is groot. Maar zonder afbreuk te doen aan die vaststelling, kunnen we zeggen dat het biodiversiteitsverlies niet minder belangrijk is. 

Regionaal Landschap Westhoek

In het Vlaamse landschap is veel van die biodiversiteit het gevolg van de interactie tussen mens en natuur, het resultaat van eeuwenlang beheer. Op die plekken is het landschap zelf erfgoed, en de rijkdom aan levensvormen die er onderdeel van zijn dus net zo goed. Bijna honderd jaar oud is die vaststelling, en ze lag aan de basis van de wetten op de landschapsbescherming – en later de natuurbescherming. En dus hebben we dringend nood aan ‘landschapsmeisjes’ die ons de rijkdommen van het erfgoedlandschap opnieuw laten zien. Die ons vertellen hoe dringend het is geworden om die landschappen en hun biodiversiteit te koesteren en te bewaren. Die tonen dat het menens is. 

Het hoeven natuurlijk geen meisjes te zijn. In veel landschappen zijn gemotiveerde specialisten aan het werk, vrouwen en mannen, jong en al ouder. En het kan elke dag. Maar 8 september, Open Monumentendag, is een goed begin. Ze kunnen ons het landschap als monument laten zien, en vertellen over het verleden dat erin bewaard wordt. Veel natuurbeheerders, boeren of landeigenaars vertellen maar wàt graag over de inspanningen die ze leveren en het beheer dat ze voeren. 

Natuurhuis

Levend erfgoed heeft bovendien de eigenheid dat het onophoudelijk verandert en evolueert. Het publiek kan er dus steeds opnieuw naartoe, het is altijd anders dan de vorige keer. De mogelijkheden zijn eindeloos. Specialisten hebben recent voor het eerst nieuwe soorten libellen gezien. Op andere plekken volgen wetenschappers of natuurliefhebbers al 40 jaar de evolutie van de zangvogels. Of van minder aaibare, maar mysterieuze soorten als vleermuizen. Nog elders worden de oude fruitrassen gekoesterd door boomgaardverenigingen of heemkundigen. Even zoveel redenen om een landschap te tonen in zijn veelzijdigheid en niet verlegen te zijn om met gepaste fierheid onze monumentale landschappen te tonen aan het brede publiek.